Historia Hufca

Poznań, 2013

Na podstawie broszury 100 LECIE HARCERSTWA JEŻYCKIEGO 1913-2013,

Komisji Historycznej Hufca Poznań-Jeżyce

HUFIEC ZHP POZNAŃ-JEŻYCE

im. Stefana Czarnieckiego

W okresie pięćdziesięciolecia 1913-1962 rozwijał się dynamicznie ruch harcerski, zarówno na Jeżycach jak i na Winiarach, począwszy od zastępów skautowych, poprzez drużyny, szczepy, aż po hufce. Już w 1912 roku na Jeżycach i Winiarach istniały plutony skautowe.

Pierwszym hufcem był VII Hufiec Harcerzy na Jeżycach, który powstał już w 1935 roku. Następnie po II Wojnie Światowej w 1945 roku powstały: IV Hufiec Harcerek oraz VI Hufiec Harcerzy na Winiarach.

Hufiec powstał w 1963 roku z połączenia ówczesnych hufców: VI Hufca Winiary im. Tadeusza Kościuszki oraz VII Hufca Jeżyce i przyjął za patrona dotychczasowego patrona VII HH – Stefana Czarnieckiego.

 

   

VII Hufiec Harcerzy

im. Stefana Czarnieckiego

IV Hufiec Harcerek

im. Urszuli Ledóchowskiej

VI Hufiec Harcerzy

im. Tadeusza Kościuszki

HISTORIA HARCERSTWA W DZIELNICY POZNAŃ-JEŻYCE

KALENDARIUM

 

Aktualny Hufiec ZHP Poznań-Jeżyce kształtował się na długiej (ponad półwiecznej) przestrzeni czasu tj. od 1912 do 1963 r., kiedy to nastąpiło scalenie hufców VI (Winiary) i VII (Jeżyce) w jeden organizm, działający w administracyjnych granicach dzielnicy Jeżyce.

1912 Mieczysław Depczyński organizuje I Pluton skautowy z młodzieży męskiej zrzeszonej przy Parafii św. Floriana na Jeżycach, a Gniazdo Sokoła na Winiarach powołuje pluton skautowy z młodszej młodzieży sokolej.

1 stycznia 1913 druh Mieczysław Depczyński przyjmuje przyrzeczenie od I Plutonu. Powstają następne plutony – zawiązuje się drużyna i przyjmuje za patrona Stefana Czarnieckiego.

1914 Wybuch I Wojny Światowej, następuje delegalizacja ruchu skautowego, zahamowanie pracy w plutonach.

1915 Okres konspiracyjnej działalności skautingu. Drużyny jeżycka i winiarska przyłączają się do hufca „Zorza”, następnie przeistaczają się w klub sportowy „Czarni”. Jeżycka drużyna przyjmuje nazwę „Klub Sportowy Czarni-Poznań”.

1916 Drużyna pomimo rozwiązania pracuje konspiracyjnie i otrzymuje I sztandar. Drużynowym zostaje dh Saroszewski. (Sztandar zachował się do dnia dzisiejszego i jest prezentowany w Izbie Tradycji i Pamięci Hufca)

1917 Pluton winiarski przekształcił się w drużynę im. Jana III Sobieskiego. Posiadał własny sztandar organizacyjny. Drużynowym został dh Kruszona.

1918 W grudniu wybucha Powstanie Wielkopolskie. Obydwa środowiska biorą czynny udział w walkach. Szereg druhów drużyny jeżyckiej i winiarskiej wstępuje do 1 Kompani Skautowej.

1919/1920 Starsi druhowie, weterani I Wojny Światowej i Powstania Wielkopolskiego opuścili drużyny. Kierownictwo drużyn przejmują młodsi druhowie. Powstał Związek Harcerstwa Polskiego (ZHP), jako jednolita organizacja młodzieży polskiej. Zamieniono słowo „skaut” na „harcerz”.

1921 Na Jeżycach w szkole przy ul. Słowackiego powstaje pierwsza w dzielnicy drużyna żeńska – 9 Poznańska Drużyna Harcerek im. Klaudyny Potockiej. Organizatorkami są druhny: Stanowska i Irena Tarnowska, która rok później została jej długoletnią drużynową.

1922 Na Winiarach odsłonięto Pomnik Powstańców Wielkopolskich ku czci 90 poległych powstańców w tym 2 harcerzy (Stanisław Nagórski i Jan Wlaźlak) z Winiar.

1923 7 PDH-rzy i 9 PDH-ek biorą udział w Zlocie 10-lecia na poznańskiej Malcie.

1928 Komendantem 7 PDH zostaje dh Sylwester Wietrzykowski. Reprezentacja 9 PDH bierze udział z Zlocie Narodowym w Wyszkowie n. Bugiem.

1930 W styczniu powstaje drużyna orkiestry przy 7 PDH. 9 PDH organizuje obóz letni k. Władysławowa.

1932 6 lutego przy Szkole Podstawowej nr 17 na Winiarach powstaje 6 PDH. W maju 6 i 7 PDH brały udział w Zlocie 20-lecia Harcerstwa Wielkopolskiego w Dębinie n. Wartą.

1933 Przy Szkole Podstawowej nr 16 na Jeżycach powstała druga drużyna harcerek – 24 PDH im. Marii Teresy Ledóchowskiej. Organizatorką i pierwszą drużynową była dha Helena Domińska. W listopadzie 7 PDH obchodzi 20-lecie powstania oraz uroczyste poświęcenie nowego sztandaru.

1934 Przy Szkole Podstawowej nr 27 na Winiarach powstaje 21 PDH. Pierwszą drużynową została dha Bolesława Musielak.

1935 Zlot Narodowy ZHP w Spale. Udział brały 6 i 7 PDH, jak również wspólna reprezentacja harcerek jeżyckich. 7 PDH została podniesiona do rangi hufca o nazwie VII Hufiec Harcerzy im. Stefana Czarnieckiego. Liczył on 300 harcerzy i zuchów. Komendantem hufca mianowany został dh Sylwester Wietrzykowski.

1937 W maju hufcowy VII HH Sylwester Wietrzykowski przekształcił 6 PDH w samodzielny VI Szczep Harcerzy im. Tadeusza Kościuszki na Winiarach. Szczepowym został mianowany dh Teodor Łagoda, a opiekunem z ramienia VII HH Franciszek Nowak. Harcerki z Jeżyc i Winiar zjednoczyły się w III Hufiec Harcerek,

którego komendantką została dha Barbara Solich.

1938 VI Szczep Harcerzy na Winiarach otrzymuje sztandar, który do dziś jest przechowywany w Izbie Pamięci Hufca.

1939 W związku napiętą sytuacją międzynarodową tworzy się „Pogotowie harcerzy”. W obydwu środowiskach powstały organizacje o charakterze przysposobienia wojskowego.

1940-1944 Okres II Wojny Światowej. Została zawieszona działalność harcerska. Tworzone były organizacje ruchu oporu, Szare Szeregi, WOW, WOZZ. Z obu środowisk w tym czasie zginęło 45 harcerzy.

1945 Koniec wojny, wyzwolenie Poznania (23.02.1945). Harcerstwo wychodzi z konspiracji. Reaktywowały się drużyny Harcerek jednocząc się w IV Hufcu Harcerek. Pierwszą komendantką została mianowana dha Lidia Korońska. Na Winiarach powstaje VI Hufiec im. Tadeusza Kościuszki z siedzibą na ul. Wołyńskiej. Komendantem zostaje mianowany Józef Szafrański. Hufiec organizuje pierwszy obóz żniwny koło Śremu, w którym uczestniczyło 97 harcerzy.

VII Hufiec otrzymuje nową siedzibę przy ul. Grudzieniec.

1946 Komendantem VI HH zostaje Teodor Łagoda, hufiec podejmuje budowę Domu Harcerza przy ul. Widnej 3. Komendantem VII HH zostaje ponownie Sylwester Wietrzykowski.

1948 W maju VII HH obchodzi swoje 35-lecie istnienia. W czerwcu następuje oddanie do użytku harcerzy z VI HH wybudowanego na Winiarach „Domu Harcerza”. Aktualnie mieści się w nim Komenda Hufca Poznań-Jeżyce.

1949 Nastąpiła likwidacja IV Hufca Harcerek, jako samodzielnej organizacji. Drużyny harcerek zostały włączone do VI i VII Hufców Harcerzy zgodnie z obowiązującym podziałem administracji miejskiej. Zlikwidowano drużyny pozaszkolne i określono górną granicę wieku harcerzy do 15 lat.

1950 Nastąpiła likwidacja Związku Harcerstwa Polskiego. Powstała Organizacja Harcerska (OH), wcielona do ZMP, zorganizowana na wzór pionierów radzieckich. Większość kadry i harcerzy przechodzi do pracy w PTTK.

1950 – 1956 Działalność Organizacji Harcerskiej

1950 W Domu Harcerza zniszczono obraz istniejący na ścianie centralnej, o wymiarach 5 x 7 m, przedstawiający skauta na warcie, autorstwa dh Bogusława Olejniczaka.

1956 W grudniu na Zjeździe łódzkim nastąpiło reaktywowanie ZHP na zasadach i w strukturach z roku 1949.

1957 Po reaktywacji ZHP wracają do pracy działacze i instruktorzy harcerscy. Wznowiły swoją działalność VI i VII HH, powrócili na stanowiska komendantów dh Teodor Łagoda i Sylwester Wietrzykowski. Powstają pierwsze drużyny żeńskie. Męskie organizacje działają błyskawicznie; już po kilku miesiącach pracy obydwa środowiska urządzają obozy letnie i kolonie zuchowe. VI Hufiec odzyskał swój „Dom Harcerza”.

1958 -1962 Kontynuacja pracy w VI i VII hufcach harcerskich.

1963 W lutym Hufiec VI i VII zostały połączone tworząc Hufiec Poznań-Jeżyce im. Stefana Czarnieckiego z siedzibą w „Domu Harcerza” przy ul. Widnej 3. Komendantem mianowano dh. Stanisława Stankiewicza – nauczyciela bez doświadczenia w kierowaniu dużą organizacją harcerską. Nastąpił gwałtowny odpływ kadry i rezygnacja z pracy dotychczasowych działaczy. Część kadry byłego VI Hufca wzięła jeszcze udział w obozie i koloniach zuchowych zorganizowanych w miejscowości Wilczyn.

Połączenie hufców było bezpośrednią przyczyną odejścia z organizacji dotychczasowych komendantów hm. Teodora Łagody i hm. Sylwestra Wietrzykowskiego. Wycofała się z pracy również większość instruktorów harcerskich. Uległa likwidacji część drużyn. Następuje okres stagnacji i kryzysu organizacyjnego. Związek Harcerstwa Polskiego zostaje podporządkowany ideologii socjalizmu.

1964 Nowym hufcowym zostaje hm. Zdzisław Majchrowicz. Połączony Hufiec Poznań – Jeżyce został „uporządkowany” i rozpoczął nowy, dynamiczny okres rozwoju. Wprowadzone zostały nowe metody wychowawcze oparte o kadrę nauczycielską szkółi elementy integracyjne z organizacjami młodzieżowymi krajów Demokracji Ludowej.

1967 Uaktywnia się orkiestra dęta Hufca. Drużynowym orkiestry został dh Marian Pokornowski. Na konferencji sprawozdawczo-wyborczej komendantem hufca został wybrany dh Zdzisław Majchrowicz.

1968 Zmarł hm. Sylwester Wietrzykowski, wielki wychowawca młodzieży i długoletni komendant VII HH. Współtwórca harcerstwa Jeżyckiego i Winiarskiego w larach 1932 – 1937.

1969 Na początku roku umiera współzałożyciel pierwszego zastępu skautowego na Jeżycach, jeden z najstarszych harcerzy, dh Jan Brzeziński. W marcu na konferencji sprawozdawczo-wyborczej dh hm. Zdzisław Majchrowicz został wybrany ponownie komendantem hufca.

1971 30 kwietnia został uroczyście odsłonięty przed Domem Harcerza pomnik poległych i zamordowanych harcerzy VII HH w latach 1939-1945.

1972 Rozpoczęcie budowy bazy obozowej w Łowyniu.

1978 Po rezygnacji dh Zdzisława Majchrowicza z funkcji komendanta Rada Hufca powierzyła prowadzenie hufca dh Andrzejowi Simonowi.

1979 W lutym Hufiec obejmuje dh Piotr Andrzejak.

1980 W październiku Hufiec obejmuje dh Włodzimierz Jeżak

1981-1982 Podczas obowiązującego stanu wojennego ZHP nie została zdelegalizowana, praca w drużynach przebiegała wg zatwierdzonych planów.

1982 W grudniu nowym komendantem hufca został wybrany
dh Tadeusz Nowak.

1983 Maj miesiącem uroczystości 70-lecia powstania harcerstwa na Jeżycach. W grudniu Komenda Chorągwi Wlkp. dokonuje zmiany na stanowisku komendanta hufca. Nominację otrzymał dh Zdzisław Majchrowicz.

1985 Przy Hufcu zawiązuje się Krąg byłych harcerek, harcerzy i instruktorów IV, VI i VII hufców ZHP. Krąg przyjmuje nazwę „Krąg Starszyzny Harcerskiej przy Hufcu Poznań-Jeżyce”. Pierwszym drużynowym został pwd. Stanisław Janiszewski, a następnie przez wiele lat dh hm. Halina Smól-Bor.

1987 Hufiec zorganizował w październiku uroczystości 75-lecia istnienia harcerstwa na Jeżycach.

1988 W listopadzie komendantem hufca zostaje wybrany hm.. Marek Jarmużek.

1992 Z hufca odchodzi część drużyn i szczepów. W maju Komenda Chorągwi na ich bazie powołuje Hufiec Środowiskowy, przemianowany w terminie późniejszym na Hufiec Śródmieście.

Nowym komendantem Hufca Jeżyce zostaje Walczak

1995 Wiosenny Złaz Hufca w Dziewiczej Górze. W sierpniu Światowy zlot Harcerstwa Polskiego w Zgierzu k. Warszawy. Hufiec reprezentują 43 PDH Honker, instruktorzy oraz Krąg Starszyzny Harcerskiej. W październiku na Zjeździe Hufca zostaje wybrany komendantem hm. Jacek Olejniczak.
22 grudnia umiera hm. Zygmunt Pytel, organizator Izby Tradycji Hufca oraz Komisji Historycznej.

1996 W kwietniu na frontonie Domu Harcerza zostaje odsłonięta oraz poświęcona tablica upamiętniająca 50-lecie wmurowania kamienia węgielnego pod ten dom.
Krąg Starszyzny Harcerskiej przeprowadził zbiórkę pieniężną na umundurowanie dla tworzącej się drużyny harcerskiej w Cąkałowie w Kazachstanie.
2000 W Bednarach k. Gniezna odbył się Ogólnoświatowy Zlot harcerstwa Polskiego „Gniezno 2000”, w którym udział wzięła drużyna reprezentacyjna hufca.

Krąg Starszyzny Harcerskiej był organizatorem IX Ogólnopolskiego Złazu Seniorów organizowanego w ramach Światowego Zlotu Harcerstwa.

2001 Nagła śmierć komendanta hufca hm. Jacka Olejniczaka, obowiązki przejął hm. Aleksander Sroka.

Hm. Jacek Olejniczak został odznaczony pośmiertne Złotym Krzyżem „Za Zasługi dla ZHP”.

Srebrnym Krzyżem „Za Zasługi dla ZHP” został odznaczony hm. Tomasz Kujaczyński.

W październiku umiera zasłużony instruktor hufca i członek Kręgu Starszyzny Harcerskiej hm. Tadeusz Basiński.

2002 W czerwcu umiera hm. Marek Jarmużek, były komendant Hufca.

1 września Hufiec zajął I miejsce w Zlocie 90-lecia Harcerstwa Wlkp. na poznańskiej Malcie. Komisja Historyczna Hufca była tam organizatorem wystawy historycznej

W grudniu umiera zasłużony i długoletni komendant VI HH hm. Teodor Łagoda. Na pogrzebie powstała inicjatywa organizacji II HKS skupiającego harcerzy byłego VI HH.

2003 Rok jubileuszowy 90-lecia harcerstwa na Jeżycach, 23-25 maja odbyły się oficjalne obchody, w skład których wchodziły: biegi, zabawy harcerskie i zuchowe, ognisko integracyjne, Msza św., uroczysty apel, prezentacje, wystawa i kominek historyczny.

W listopadzie Konferencja Sprawozdawczo-Wyborcza wybrała na komendanta hufca hm. Aleksandra Srokę.

2004 Przeprowadzono przebudowę pomnika poświęconego pamięci Wszystkich Harcerzy Poznania Poległych w II Wojnie Światowej 1939-1945 przy ul. Szarych Szeregów projektu hm. Bogusława Olejniczaka.

W marcu rozkazem Komendanta Hufca powołany został II Harcerski Krąg Seniorów im. Tadeusza Kościuszki, który gromadzi członków byłego VI Hufca Harcerzy Poznań-Winiary. Na przewodniczącego Kręgu wybrano phm. Zbigniewa Pawułę.

W czerwcu zmarł kwatermistrz hufca dh Grzegorz Matelski.

W lipcu hufiec prowadził zgrupowanie obozów w Łowyniu.

Srebrnym Krzyżem „Za Zasługi dla ZHP” zostali odznaczeni hm. Beata Owczarzak i hm. Aleksander Sroka.

2005 Nastąpiło rozwiązanie orkiestry hufca.

2006 hm. Halina Smól-Bor została odznaczona Złotym Krzyżem „Za Zasługi dla ZHP”.

W grudniu zmarł Przewodniczący Sądu Harcerskiego hufca hm. Jarosław Kuntze.

2007 Na Zjeździe Hufca w październiku wybrano hm. Lecha Linieckiego komendantem hufca.

2008 Hm. Beata Owczarzak i hm. Aleksander Sroka zostali odznaczeni Złotym Krzyżem „Za Zasługi dla ZHP”. Srebrnym Krzyżem „Za Zasługi dla ZHP” została odznaczona hm. Iwona Boratyńska. Brązowym Krzyżem „Za Zasługi dla ZHP” zostali odznaczeni: phm. Mirosława Kosicka, phm. Joanna Trzeciak, pwd. Hanna Maria Matella, phm. Janusz Walczak, phm. Barbara Sroka.

2009 Złotym Krzyżem „Za Zasługi dla ZHP” został odznaczony hm. Teodor Łagoda (pośmiertnie).

Srebrnym Krzyżem „Za Zasługi dla ZHP” został odznaczony phm. Zbigniew Pawuła.

Brązowym Krzyżem „Za Zasługi dla ZHP”: phm. Krzysztof Stankowski.

2010 w listopadzie hm. Beata Owczarzak została odznaczona Medalem Komisji Edukacji Narodowej.

W grudniu zmarł phm. Bogdan Zaran. Odznaczony srebrnym Krzyżem Zasługi dla ZHP. Od 2002 przewodniczący Komisji Historycznej Hufca. W ramach tej komisji był organizatorem wielu wystaw i opracowań historycznych. Członek Kręgu Starszyzny Harcerskiej, a od 2004 II Harcerskiego Kręgu Seniorów.

Srebrnym Krzyżem „Za Zasługi dla ZHP” został odznaczony również hm. Lech Lindecki.

2011 10 stycznia na opłatku II HKS hm. Bogusław Olejniczak zostaje odznaczony srebrnym „Krzyżem Zasługi dla ZHP”.

Prezydent RP odznaczył hm. Elżbietę Wons i hm. Aleksandra Srokę Srebrnym Krzyżem Zasługi.

W październiku na Zjeździe Hufca komendantem hufca wybrano hm. Krzysztofa Stankowskiego.

2012 Zlot 100-lecia Chorągwi Wielkopolskiej ZHP w Ostrowie Wielkopolskim. Komendantem Zlotu zostaje komendant Hufca ZHP Poznań-Jeżyce hm. Krzysztof Stankowski. Sztab organizacyjny zlotu stanowili instruktorzy Hufca Poznań-Jeżyce.

W grudniu umiera nagle hm. Ryszard Dubisz, odznaczony w listopadzie Złotym Krzyżem „Za Zasługi dla ZHP”. Członek Komisji Historycznej Hufca, a od 2011r. przewodniczący Komisji Historycznej Wielkopolskiej Chorągwi ZHP. Od 2003r. członek Kapituły we Wspólnocie Skulskiej Kręgów Seniora ZHP.

2013 Rok Jubileuszowy 100-lecia Harcerstwa na Jeżycach oraz 50-lecia istnienia Hufca Poznań-Jeżyce